Po operacji. Zwalczanie bólu pooperacyjnego.

Większość operowanych pacjentów w Polsce doświadcza po zabiegu większego lub mniejszego bólu. Jednak nieprawdą jest, że: "Po zabiegu musi boleć...". To, że pacjent w większości polskich szpitali po wykonaniu operacji doświadcza bólu, uwarunkowane jest przez szereg patologicznych zjawisk w służbie zdrowia:

  • Większość lekarzy zabiegowców uważa, że ból jest zjawiskiem korzystnym, pomagającym pacjentowi w oddychaniu.

  • Niektórzy lekarze zabiegowcy uważają, że po zabiegu musi boleć - inaczej: że ból jest nieodłącznym elementem, który musi towarzyszyć wykonanemu zabiegowi.

  • Personel medyczny polskich szpitali nie potrafi dobrać odpowiedniego schematu leczenia przeciwbólowego w stosunku do wykonanego zabiegu operacyjnego, nie potrafi ocenić zapotrzebowania chorego na środki przeciwbólowe - ból nie jest mierzony i oceniany w trakcie pobytu, podawane leki są zbyt słabe, stosowane są w zbyt małych dawkach i za rzadko. Rezultat? Pacjenta na okrągło boli po zabiegu.

  • Leki przeciwbólowe podawane są na "oko" - nie ustala się dokładnego zapotrzebowania na leki u danego pacjenta. Pacjent o wadze 120 kg będzie potrzebował "nieco" więcej leków przeciwbólowych, niż 40-kilogramowa nastolatka.

  • O tym, jakie leki będą podawane decyduje nie lekarz(!), lecz pielęgniarka. W zdecydowanej większości polskich szpitali, zwłaszcza w szpitalch rejonowych / powiatowych zlecenia zastosowania u danego pacjenta środków p. bólowych wyglądają następująco: "Leki przeciwbólowe w razie potrzeby". Zauważ - nie jest podane jakie leki, ani w jakich dawkach.

  • Leki są podawane "na żądanie" , a nie w regularnych odstępach czasowych. Oznacza, to że kolejna dawka leku zostanie podana dopiero wtedy, gdy zacznie Cię boleć. Prawidłowo powinno się lek podać z wyprzedzeniem, tak abyś bólu wcale nie odczuwał!

  • Leki podawane są domięśniowo, a nie dożylnie - wtedy lek wolniej się wchłania i nigdy nie w całości, działa też z opóźnieniem.

  • W większości polskich szpitali istnieje wybitnie patologiczna niechęć personelu (oprócz anestezjologów!) do stosowania Morfina jest skutecznym i bezpiecznym lekiem zmniejszającym ból po operacji.silnych leków z grupy opioidów. A szkoda, bo są to leki wyjątkowo skuteczne. Niechęć ta sowodowana jest brakami w wykształceniu lekarzy i personelu średniego, jak również wieloma fałszywymi poglądami dotyczącymi stosowania opioidów. Patrz mity dotyczące podawania opioidów.

  • W szpitalach istnieje ogromna niechęć do stosowania zaawansowanych metod walki z bólem, tj. do stosowania ciągłych wlewów środków przeciwbólowych z automatycznych pomp, czy stosowania leków przeciwbólowych na drodze zewnątrzoponowej - o wiele skuteczniejsze będzie zastosowanie np. u pacjentki po dużej operacji ginekologicznej ciągłego wlewu środków przeciwbólowych do przestrzeni zew.oponowej (zobacz znieczulenie zew.oponowe), niż zastrzyku w pośladek z Pyralginu, który przyniesie jej ulgę na co najwyżej 20 minut...

  • W szpitalach nie przestrzega się ustalonych przez ekspertów wytycznych zwalaczania bólu pooperacyjnego. Wytyczne te są od dawna ustalone i powszechnie dostępne do szerokiego wglądu w internecie.

Dlaczego ból pooperacyjny jest szkodliwy?

  • Ból pooperacyjny to zjawisko ze wszech miar niekorzystne: opóźnia powrót do pełnego zdrowia.

  • Opóźnia gojenie się ran pooperacyjnych.

  • Prowadzi do zaostrzenia choroby wieńcowej.

  • Jego konsekwencja może być przetrwały ból pooperacyjny, bardzo trudny w późniejszym leczeniu.

  • Prowadzi do spadku oporności organizmu - pacjent staje się bardziej podatny na infekcje.

  • Prowadzi do wzrostu ciśnienia - niekorzystne w przypadku osób leczących się na nadciśnienie i choroby neurologiczne.

  • Niekorzystnie działa na psychikę pacjenta.

  • Opóźnia wypis pacjenta ze szpitala.

  • Podraża koszty leczenia i hospitalizacji.

 

Zwalczanie bólu pooperacyjnego, metody

Poniżej są przedstawione najczęstsze metody, jakimi może być zwalczany ból pooperacyjny:

  • Podawanie silnych leków przeciwbólowych z grupy opioidów. Jest to jeden z najbardziej skutecznych sposobów zwalczania dolegliwości bólowych po zabiegu. Polega na podawaniu (domięśniowym, dożylnym, doustnym, podskórnym, podjęzykowym) silnych środków przeciwbólowych takich jak morfina, fentanyl, dolargan, buprenorfina. Pojedyncza dawka większości z tych leków działa ok. 4 godziny, tak więc leki te będą przeciętnie podawane co 4 godziny. Skuteczność likwidowania bólu jest bardzo duża, zwłaszcza w przypadku zabiegów w obrębie jamy brzusznej. Wbrew obawom niektórych pacjentów przyjmowanie takich leków nie prowadzi do powstania zależności, pacjent po wyjściu ze szpitala nie jest narkomanem... Działanie uboczne tych leków to: zaparcia, wymioty, senność i świąd. Podanie na drodze dożylnej jest bardziej skuteczne od podania drogą domięśniową. Niektóre z nich mogą być także stosowane w postaci tabletek do ssania. Opioidowe ("narkotyczne" - anestezjolodzy bardzo, ale to bardzo nie lubią tego słowa) leki przeciwbólowe mogą być również podawane dzieciom, również i tym najmniejszym.

  • Podawanie niesterydowych leków przeciwzapalnych i paracetamolu. Do leków tych należą np. popularny pyralgin, ketorolak, ketoprofen. Podawany jest również paracetamol, zwłaszcza w bólach o mniejszym nasileniu. Oprócz średniego działania przeciwbólowego leki te działają także przeciwgorączkowo i przeciwzapalnie. Są stosowane przy mniejszych, bardziej powierzchownych zabiegach, kiedy ich siła działania jest wystarczająca do zlikwidowania bólu pooperacyjnego. Mogą być stosowane w postaci tabletek, czopków, zastrzyków. Często stosowaną praktyką jest łączenie leków z różnych grup, o różnym mechanizmie działania. Leki z tej grupy są chętnie stosowane przy terapii bólu w domu, w ramach chirurgii jednego dnia.

  • Kontynuacja znieczulenia zewnątrzoponowego. Jest jedną z najbardziej skutecznych form zwalczania bólu pooperacyjnego, wymaga jednak wzmożonego nadzoru nad założonym cewnikiem zewnątrzoponowym, z tego względu jest stosowana w naszym kraju rzadko. Można by powiedzieć - za rzadko... Szczegóły znajdziesz tutaj. Cewnik zewnątrzoponowy jest usuwany z reguły po 24 godzinach od wykonania zabiegu - taka jest najczęstsza praktyka. Następnie pacjentowi podawane są środki z dwóch wymienionych wyżej grup - doustnie, domięśniowo lub dożylnie. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie - oczywiście gdy istnieją ku temu wskazania, do kontynuowania terapii przez założony cewnik nawet przez kilka następnych dni, aż do znacznego zmniejszenia się bólu. Jest to szczególnie korzystna metoda przy dużych i rozległych zabiegach operacyjnych. 

    Sprawdź tutaj, czy Twój szpital znajduje się na liście Szpitali Bez Bólu

 

<< Pierwsze chwile                                                                                 Posiłki >>


28 kwietnia 2012