Opioidy (narkotyki)

W polskich szpitalach istnieje wiele nieporozumień wokół stosowania silnych środków przeciwbólowych z grupy opioidów (narkotyków). Poniższe informacje wyjaśniają pokrótce rolę opioidów w medycynie, a zwłaszcza w postępowaniu okołooperacyjnym.

Opioidy (opiaty, narkotyki, narkotyczne środki przeciwbólowe).

Jest to jedna z najstarszych grup leków znanych człowiekowi; ich działanie p.bólowe wykorzystywano już 2000 lat p.n.e. w starożytnym Egipcie. Nazwy "narkotyki" - zwyczajowo przyjętej, nie powinno się stosować, bowiem ma ona wydźwięk kryminalny. Właściwsze jest posługiwanie się terminem "opioidy" lub "opiaty".

Opioidy, główne cechy:

  • Bardzo silne i bardzo skuteczne działanie przeciwbólowe, wykorzystywane jest przez anestezjologów zarówno w trakcie zabiegu operacyjnego, jak i w okresie pooperacyjnym - do zwalczania ostrego bólu po zabiegu chirurgicznym. S

  • Zdolność wywoływania zaparcia (wykorzystywana w hamowaniu biegunek - popularny lek Loperamid, czy Imodioum).

  • Zdolność wywoływania stanu euforii (jedynie w dużych dawkach, tyko w dużych, często przyjmowanych dawkach mogą wywoływać uzależnienie).

  • Zdolność hamowania silnego i uporczywego kaszlu.

  • Wywoływanie świądu (duże dawki).

  • Powodują zatrzymanie moczu (duże dawki).

Oto pięć polskich mitów dotyczących stosowania opioidów w leczeniu bólu pooperacyjnego:

Mit 1. "Podawanie opioidów może doprowadzić do uzależnienia się od narkotyków"

Jest to oczywiście nieprawdą. Podawanie opioidów w celach leczniczych w medycynie zabiegowej absolutnie nie prowadzi do uzależnienia. Narkotyki (narkotyczne środki przeciwbólowe), czyli opioidy / opiaty są duża grupą lekw. Popularnym opioidem jest m.in. morfina, szeroko używana w zwalczaniu blu po operacjach.Okres stosowania opioidu jest zbyt krótki (godziny, dni) a stosowane dawki są pod ścisłą kontrolą, tak że uzależnienie od opioidu nie może się wykształcić. Przyjmowanie opioidu po zabiegu operacyjnym nie może spowodować, że z pacjenta staniesz się narkomanem. Podam w tym miejscu jako ciekawostkę, że podstawą niektórych znieczuleń, np. do operacji kardiochirurgicznych są wyłącznie opioidy stosowane w olbrzymich dawkach. Czy słyszałeś o kimś, kto po założeniu by-passów stał się narkomanem? 

Mit 2. "Zwalczanie bólu pooperacyjnego może obyć się bez podawania opioidów"

Owszem, pod warunkiem, że leczenie przeciwbólowe jest prowadzone w inny, równie skuteczny sposób. Jednak podawanie opioidów po średnich i dużych zabiegach operacyjnych jest oprócz kontynuacji znieczulenia zewnątrzoponowego NAJPROSTSZYM, najtańszym i najbardziej skutecznym sposobem opanowywania bólu. ZAPAMIĘTAJ: Podawanie opioidów po dużym zabiegu jest standardem, zarówno w odniesieniu do dorosłych, jak i do dzieci.

Mit 3. "Opioidy są nieskuteczne w zwalczaniu bólu po operacji"

Oczywista nieprawda - jak wspomniałem, opioidy są bardzo skuteczne w leczeniu bólu, pod warunkiem, że będą właściwie stosowane:

  1. Zostanie dobrany właściwy opioid, o odpowiedniej sile i czasie działania działania. Różne opioidy działają różnie długo i z różną siłą.

  2. Zostanie dobrana skuteczna dawka opioidu - podanie zbyt małej ilości leku powoduje, że lek jest nieskuteczny. Podanie zbyt małej ilości opioidu, w źle dobranej dawce spowoduje, że pacjent będzie cierpiał z powodu bólu pooperacyjnego.

  3. Jest stosowany schemat leczenia wg. zegarka - tj. opioidy podawane są pacjentowi w stałych odstępach czasowych, np. co 4 godziny, a nie dopiero wtedy, gdy pacjenta zaczyna boleć.

  4. Zostanie dobrana odpowiednia droga podania leku opioidowego. Wiadomo, że w bezpośrednim okresie pooperacynym skuteczniejsze będa opioidy podawane dożylnie, niż doustnie lub podskórnie.

 

Mit 4. "Po zaaplikowania pacjentowi opioidów pacjent może przestać oddychać"

Opioidy (narkotyki): mak lekarski był w przeszłości podstawowym surowcem do uzyskiwania leków opioidowych, głównie morfiny.Fakty są następujące: opioidy powodują zjawisko powstania niewydolności oddechowej (ustawania, spowalniania się oddechu), która to niewydolność jest zależna głównie od dawki (ilości) podawanego leku. Po przekroczeniu pewnej dawki leku chory, owszem, może przestać oddychać. Ilość leku powodująca stłumienie bólu jest jednak o wiele mniejsza od ilości leku powodującej powstanie niewydolności oddechowej. Wniosek - wcześniej przestanie Cię boleć, niż stanie Ci oddech...

Weź też Szanowny Internauto pod uwagę, że każdy lek może być wykorzystany jako środek leczniczy, ale również i jako trucizna - wszystko zależy od stosowanej dawki substancji.

Pacjent, który po zabiegu przebywa w sali intensywnej opieki pooperacyjnej, jest właściwie nadzorowany, monitorowane są jego parametry życiowe, w tym oddychanie - takiemu pacjentowi absolutnie nie zagraża niewydolność oddechowa. Przedawkowanie opioidu prowadzące do zatrzymania oddechu, a zwłaszcza nie zauważenie tego powikłania jest we właściwie prowadzonych salach opieki pooperacyjnej niemożliwe. 

Wydaje mi się , że nie zastosowanie bardzo skutecznego leku jakim jest opioid i narażanie chorego na ból i cierpienie jest niehumanitarne. Niepoważna w tym kontekście wydaje się argumentacja: "Ma Cię boleć, bo jak podamy narkotyk, to przestaniesz oddychać". Ale tak wygląda postępowanie przeciwbólowe w znakomitej większości polskich szpitali. 

Mit 5. "Po podawaniu opioidów pacjenci zawsze wymiotują"

Prawdą jest, że podanie opioidów usposabia do powstania nudności i wymiotów. Jednak nie u każdej osoby podanie leków opioidowych zawsze spowoduje nudności i wymioty. Jeżeli pacjent po podaniu opioidów wymiotuje, oznacza to, że opieka pielęgniarsko-lekarska w tym szpitalu nie jest najlepsza, bowiem współczesne metody zwalczania wymiotów są przeogromne - np. leki z grupy Zofranu i podobnych tłumią wymioty w 90%!

Można z całą pewnością doprowadzić do takiego stanu, kiedy po podaniu dwóch leków (opioidowego leku przeciwbólowego i leku przeciwwymiotnego) pacjent nie odczuwa bólu, ale również i nie ma wymiotów. Wszystko zależy od wiedzy i umiejętności, a zwłaszcza od dobrych chęci osób opiekujących się pacjentem.

<< Posiłki po zabiegu                                                                


28 kwietnia 2012